Το οικοσκόπιο της WWF, γεωγραφική βάση δεδομένων για τον «περιβαλλοντικό χάρτη» της Ελλάδας (www.oikoskopio.gr)

Το οικοσκόπιο του WWF Ελλάς είναι μια συγκεντρωτική απεικόνιση πληροφοριών για το ελληνικό περιβάλλον. Στόχος του είναι να προσφέρει σε κάθε ενδιαφερόμενο πολίτη ή φορέα άμεση, έγκυρη και κατανοητή πληροφορία για το περιβάλλον της χώρας μας.

Το Τμήμα Επιστημονικής Τεκμηρίωσης του WWF Ελλάς γνωστοποιεί τη λειτουργία μίας σύγχρονης διαδικτυακής βάσης δεδομένων, του Οικοσκοπίου (www.oikoskopio.gr). Η WWF Ελλάς, στα πλαίσια του προγράμματος «Το Μέλλον των Δασών», σχεδίασε και ανέπτυξε αυτή τη χαρτογραφική εφαρμογή, με στόχο την οργάνωση και συγκέντρωση της διαθέσιμης πληροφορίας που αφορά στην προστασία και διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος της χώρας μας. Οι επισκέπτες έχουν τη δυνατότητα να περιηγηθούν σε έναν «περιβαλλοντικό χάρτη» της Ελλάδας, παρέχοντας τόσο τη δυνατότητα προβολής όσο και αναζήτησης περιβαλλοντικών δεδομένων. Μέσω των απλών εργαλείων της ιστοσελίδας, μπορεί να συνδυαστεί η απεικόνιση τοπογραφικών, περιβαλλοντικών και υδρογραφικών στοιχείων. Το Οικοσκόπιο θα εμπλουτίζεται τακτικά, καθώς θα συλλέγονται ενημερωμένα ή/και νέα δεδομένα.

 Όσα απεικονίζονται στο οικοσκόπιο αποτελούν είτε επίσημα δεδομένα των φορέων της πολιτείας, είτε στοιχεία που έχουν προκύψει από την ανάλυση δημοσιευμένων επιστημονικών εργασιών και αναφορών. Τα στοιχεία για την εξάπλωση των προστατευόμενων φυτικών ειδών και την παρουσία τους στο Κόκκινο Βιβλίο των απειλούμενων ειδών χλωρίδας της Ελλάδας (1995) προέρχονται από τη βάση δεδομένων των ενδημικών φυτών «Chloris». Η αναγωγή τους σε επίπεδο Νομού έγινεαπό την εταιρεία QUERCUS [Georghiou, K. & Delipetrou, P. (1990 - 2008) Database «Chloris»: Endemic, rare, threatened and protected plants of Greece. Synonyms, distribution, conservation and protection status, biology, ecology, bibliography. University of Athens. Electronic Datadase in MS Access and in ORACLE for WINDOWS NT.]

Το περιεχόμενο του οικοσκόπιου θα εμπλουτίζεται συνεχώς με νέες πληροφορίες αλλά και θα ανανεώνεται σταθερά ενσωματώνοντας νέα δεδομένα και απαραίτητες διορθώσεις.

Η δημιουργία του οικοσκόπιου εντάσσεται στις δράσεις του προγράμματος το Μέλλον των Δασών, το οποίο και συγχρηματοδοτείται από τα Ιδρύματα Ι.Σ. Λάτση, Α.Γ. Λεβέντη και Μποδοσάκη, καθώς και από τις εισφορές των υποστηρικτών της οργάνωσης.

Το περιβάλλον της Ελλάδας στο Διαδίκτυο!

Για τα περιβαλλοντικά και κοινωνικοοικονομικά δεδομένα που χρησιμοποιήσαμε στον εμπλουτισμό της βάσης δεδομένων απευθυνθήκαμε, στις ελληνικές αρμόδιες αρχές, σε εταιρείες παροχής γεωγραφικών πληροφοριών και σε επίσημες ιστοσελίδες Διεθνών οργανισμών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης προκειμένου αυτά να είναι όσο το δυνατό περισσότερο έγκυρα και ενημερωμένα. Αναγνωρίζεται ωστόσο ότι σε κάποιες περιπτώσεις υπάρχουν ελλείψεις. Στο βαθμό που θα δημοσιεύονται επικαιροποιημένες εκδόσεις των πληροφοριών, το WWF Ελλάς θα ανανεώνει αντίστοιχα και το περιεχόμενο της βάσης.

Ειδικότερα για κάθε ένα από τα βασικά και τα επιμέρους επίπεδα πληροφορίας σημειώνονται παρακάτω οι πηγές δεδομένων, με τη σειρά που εμφανίζονται στο αναδιπλούμενη λίστα επιλογών που συνοδεύει την εφαρμογή.

Αμέσως μετά παραθέτονται οι πηγές δεδομένων για τα κοινωνικά, οικονομικά στοιχεία που περιέχονται στη βάση δεδομένων και εστιάζουν σε επίπεδο Δήμων και τέλος τα χλωριδικά στοιχεία που εστιάζουν σε επίπεδο Νομού.

Διοικητική Διαίρεση

• Νομοί - εταιρεία Terra ΕΠΕ
• Δήμοι - εταιρεία Terra ΕΠΕ
• Δημοτικά Διαμερίσματα, ΟΚΧΕ και επεξεργασία από εταιρία QUERCUS

Τοπογραφικά Στοιχεία

• Οικισμοί - εταιρεία Terra ΕΠΕ
• Οδικό δίκτυο - εταιρεία Terra ΕΠΕ
• Σιδηροδρομικό δίκτυο - εταιρεία ESRI παροχής λογισμικών γεωγραφικών συστημάτων πληροφοριών και ψηφιακών γεωγραφικών δεδομένων
• Αεροδρόμια - ιστοσελίδα της EUROSTAT (The Statistical Office of the European Commission), http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/gisco/popups/references/Transport%20networks, [πρόσβαση 20 Μαΐου 2009]
• Ισοϋψείς - εταιρεία Terra ΕΠΕ

Υδρογραφικά Στοιχεία

• Υδατικά Διαμερίσματα, ΥΒΕΤ και ψηφιοποίηση από εταιρεία QUERCUS
• Υδρολογικές Λεκάνες, ΥΒΕΤ και ψηφιοποίηση από εταιρεία QUERCUS
• Λίμνες - εταιρεία Terra ΕΠΕ
• Ποτάμια - εταιρεία Terra ΕΠΕ

Περιβαλλοντικά Στοιχεία

• Τόποι Κοινοτικής Σημασίας (ΤΚΣ/SCI) Δικτύου Natura 2000 και επικαλύψεις τους – ιστοσελίδα ΥΠΕΧΩΔΕ, Όρια Natura 2000 (GIS δεδομένα), http://www.minenv.gr/1/12/121/12103/g1210300/g1210300000.html, [πρόσβαση 20 Μαΐου 2009]
• Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ/SPA) Δικτύου Natura 2000 και επικαλύψεις τους - ιστοσελίδα ΥΠΕΧΩΔΕ,
• Όρια Natura 2000 (GIS δεδομένα), http://www.minenv.gr/1/12/121/12103/g1210300/g1210300000.html, [πρόσβαση 20 Μαΐου 2009]
• Περιοχές επικάλυψης (ΤΚΣ/ΖΕΠ, SCI/SPA) Δικτύου Natura 2000 - ιστοσελίδα ΥΠΕΧΩΔΕ, Όρια Natura 2000 (GIS δεδομένα), http://www.minenv.gr/1/12/121/12103/g1210300/g1210300000.html, [πρόσβαση 20 Μαΐου 2009]
• Χαρτογράφηση Οικότοπων – Τμήμα Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος, ΥΠΕΧΩΔΕ
• Υγρότοποι RAMSAR - ιστοσελίδα της διεθνούς υπηρεσίας Ramsar Sites Information Service (RSIS), http://www.wetlands.org/rsis/, [πρόσβαση 20 Μαΐου 2009]
• CORINE - ιστοσελίδα του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (European Environment Agency - EEA), http://www.eea.europa.eu/themes/landuse/clc-download, [πρόσβαση 20 Μαΐου 2009]
• Εθνικά Πάρκα, προέρχονται από το Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων Υγροτόπων
• Εθνικοί Δρυμοί, προέρχονται από το Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων Υγροτόπων
• Καταφύγια Άγριας Ζωής (ΚΑΖ), προέρχονται από το Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων Υγροτόπων

Καμένες Εκτάσεις

H αποτύπωση των καμένων εκτάσεων στην Ελλάδα έχει ξεκινήσει με αφετηρία τις καταστροφικές πυρκαγιές της Πελοποννήσου το 2007 και συνεχίζεται μέχρι σήμερα, οπότε, παρόλο που ευχόμαστε και ελπίζουμε για το αντίθετο, το αρχείο θα ενημερώνεται.

• ΕΥΒΟΙΑ 2007: Η καταγραφή των ζημιών στην Εύβοια μετά από τις πυρκαγιές του Αυγούστου 07 πραγματοποιήθηκε από ερευνητική ομάδα του WWF Ελλάς κατά τη διάρκεια του πρώτου δεκαπενθημέρου Σεπτεμβρίου του ίδιου έτους. Τα συμπεράσματα που προέκυψαν από αυτήν την επίσκεψη συνδυάστηκαν με την επεξεργασία δορυφορικής εικόνας από το Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής και Τηλεπισκόπησης της Σχολής Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, το οποίο εξειδικεύεται στην Τηλεπισκόπηση των Δασικών Πυρκαγιών. Η χαρτογράφηση έγινε σε συνεργασία με την Βρετανική εταιρεία λήψης και παροχής δορυφορικών δεδομένων DMCii, η οποία για τους σκοπούς αυτής της προσπάθειας παραχώρησε δωρεάν εικόνα υψηλής ευκρίνειας (32 μέτρα) από το δορυφόρο NigeriaSat-1.(Έκταση: 227.648 στρέμματα)
• ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ 2007: Η γενική καταγραφή των ζημιών από τις πυρκαγιές στην Πελοπόννησο προήλθε από έναν συνδυασμό επισκέψεων ειδικής επιστημονικής ομάδας του WWF Ελλάς στις πληγείσες περιοχές και επεξεργασίας δορυφορικής εικόνας από το Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής και Τηλεπισκόπησης της Σχολής Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, το οποίο εξειδικεύεται στην Τηλεπισκόπηση των Δασικών Πυρκαγιών. Η χαρτογράφηση έγινε σε συνεργασία με την Βρετανική εταιρεία λήψης και παροχής δορυφορικών δεδομένων DMCii, η οποία για τους σκοπούς αυτής της προσπάθειας παραχώρησε δωρεάν εικόνα υψηλής ευκρίνειας (32 μέτρα) από το δορυφόρο NigeriaSat-1.(Έκταση: 1.772.654 στρέμματα)
• ΠΑΡΝΗΘΑ 2007: Η αποτύπωση της καμένης έκτασης υλοποιήθηκε με επεξεργασία δορυφορικών εικόνων Ikonos. Μετά τις απαραίτητες ενέργειες ραδιομετρικής διόρθωσης, mosaic και γεωαναφοράς υπολογίστηκε ο δείκτης βλάστησης NDVI στη βάση του οποίου προσδιορίστηκε το πολύγωνο της καμένης έκτασης από την εταιρεία Environet, η οποία εξειδικεύεται σε σχεδιασμό και παραγωγή χαρτών, Συστήματα Γεωγραφικών Πληροφοριών (G.I.S.) και σχεδιασμού και υλοποίησης Multimedia εφαρμογών. Τα αποτελέσματα της ανάλυσης επιβεβαιώθηκαν από αυτοψίες στο πεδίο.(Έκταση: 49.000 στρέμματα)
• ΡΟΔΟΣ 2008: Η καταγραφή των επιπτώσεων της πυρκαγιάς της Ρόδου αποτελεί συνδυαστικό προϊόν των επισκέψεων ειδικής επιστημονικής ομάδας του WWF Ελλάς στην περιοχή και της επεξεργασίας δορυφορικής εικόνας υψηλής ανάλυσης (Δορυφορική εικόνα IKONOS, ημερομηνία λήψης 31/7/2008), η επεξεργασία, της οποίας έγινε από το Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής και Τηλεπισκόπησης της Σχολής Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, το οποίο εξειδικεύεται στην Τηλεπισκόπηση των Δασικών Πυρκαγιών. Επιπρόσθετη επεξεργασία για την παραγωγή επιπλέον επεξηγηματικών πολυγώνων, πραγματοποιήθηκε από επιστημονικό προσωπικό του WWF Ελλάς.(Έκταση: 104.442 στρέμματα)
• ΑΤΤΙΚΗ 2009: α)Το πολύγωνο της καμένης έκτασης στην περιοχή της Πεντέλης (ΒΑ. Αττική) έχει αποτυπωθεί έπειτα από επεξεργασία δορυφορικής εικόνας υψηλής ανάλυσης (1.0m) με ημερομηνία λήψης 26/08/2009, που πραγματοποιήθηκε από την εταιρεία MaP ΕΠΕ. (Έκταση: 173.400 στρέμματα) β)Το πολύγωνο της καμένης έκτασης στην περιοχή της Μαγούλας (Δ. Αττική) έχει αποτυπωθεί έπειτα από διαδικασία ψηφιοποίησης δορυφορικής εικόνας χαμηλής χωρικής ανάλυσης του δορυφόρου Terra-Modis, που πραγματοποιήθηκε από το Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής και Τηλεπισκόπησης της Σχολής Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, το οποίο εξειδικεύεται στην Τηλεπισκόπηση των Δασικών Πυρκαγιών. (Έκταση: 15.664 στρέμματα)
• ΕΥΒΟΙΑ 2009: Η αποτύπωση της καμένης έκτασης στην Κάρυστο (Ν. Εύβοια) έχει προέκυψε από ψηφιοποίηση δορυφορικής εικόνας χαμηλής χωρικής ανάλυσης του δορυφόρου Terra-Modis, που πραγματοποιήθηκε από το Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής και Τηλεπισκόπησης της Σχολής Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, το οποίο εξειδικεύεται στην Τηλεπισκόπηση των Δασικών Πυρκαγιών. Το πολύγωνο που απεικονίζονται διορθώθηκε έπειτα από επιβεβαιώσεις στο πεδίο επιστημονικού συνεργάτη του WWF - Ελλάς. (Έκταση: 57.218 στρέμματα)
• ΒΟΙΩΤΙΑ 2009: Τα πολύγωνα των καμένων εκτάσεων σε Κιθαιρώνα και Ελικώνα έχουν αποτυπωθεί έπειτα από διαδικασία ψηφιοποίησης δορυφορικής εικόνας χαμηλής χωρικής ανάλυσης του δορυφόρου Terra-Modis, που πραγματοποιήθηκε από το Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής και Τηλεπισκόπησης της Σχολής Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, το οποίο εξειδικεύεται στην Τηλεπισκόπηση των Δασικών Πυρκαγιών. (Επιφάνεια καμένης έκτασης Ελικώνα: 15.557 στρέμματα, Επιφάνεια καμένης έκτασης Κιθαιρώνα: 29.418 στρέμματα )
• ΖΑΚΥΝΘΟΣ 2009: Η αποτύπωση των καμένων εκτάσεων στο νησί της Ζακύνθου έχουν προέκυψε από ψηφιοποίηση δορυφορικής εικόνας χαμηλής χωρικής ανάλυσης του δορυφόρου Terra-Modis, που πραγματοποιήθηκε από το Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής και Τηλεπισκόπησης της Σχολής Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, το οποίο εξειδικεύεται στην Τηλεπισκόπηση των Δασικών Πυρκαγιών. Τα πολύγωνα που απεικονίζονται διορθώθηκαν έπειτα από επιβεβαιώσεις στο πεδίο επιστημονικού συνεργάτη του WWF – Ελλάς και διασταύρωση στοιχείων με τη δασική και πυροσβεστική υπηρεσία του νησιού. (Έκταση: 22.672 στρέμματα)
• ΕΒΡΟΣ 2009: Το πολύγωνο της καμένης έκτασης στον ακριτικό νομό προέρχεται από στοιχεία της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας. (Έκταση: 23.711 στρέμματα)

Κοινωνικά – οικονομικά χαρακτηριστικά σε επίπεδο Δήμου

• ΠΛΥΘΗΣΜΟΣ (κατ.), Γενική Γραμματεία Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας Ελλάδος (ΕΣΥΕ) - στατιστικά στοιχεία και περιγραφική πληροφορία σε πίνακες για τον πληθυσμό και τις δραστηριότητες στην Ελλάδα, http://www.statistics.gr/StatMenu.asp, [πρόσβαση 20 Μαΐου 2009]
• ΕΚΤΑΣΗ (τ. χλμ), Γενική Γραμματεία Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας Ελλάδος (ΕΣΥΕ) - στατιστικά στοιχεία και περιγραφική πληροφορία σε πίνακες για τον πληθυσμό και τις δραστηριότητες στην Ελλάδα, http://www.statistics.gr/StatMenu.asp, [πρόσβαση 20 Μαΐου 2009]
• ΕΚΤΑΣΗ (χωρίς εσωτερικά ύδατα), Γενική Γραμματεία Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας Ελλάδος (ΕΣΥΕ) - στατιστικά στοιχεία και περιγραφική πληροφορία σε πίνακες για τον πληθυσμό και τις δραστηριότητες στην Ελλάδα, http://www.statistics.gr/StatMenu.asp, [πρόσβαση 20 Μαΐου 2009]
  ΠΛΥΘΗΣΜΙΑΚΗ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ (κατ/τ.χλμ), Γενική Γραμματεία Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας Ελλάδος (ΕΣΥΕ) - στατιστικά στοιχεία και περιγραφική πληροφορία σε πίνακες για τον πληθυσμό και τις δραστηριότητες στην Ελλάδα, http://www.statistics.gr/StatMenu.asp, [πρόσβαση 20 Μαΐου 2009]
• ΠΛΥΘΗΣΜΙΑΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΑΝΑ ΦΥΛΟ ΚΑΙ ΣΥΝΟΛΙΚΑ, Γενική Γραμματεία Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας Ελλάδος (ΕΣΥΕ) - στατιστικά στοιχεία και περιγραφική πληροφορία σε πίνακες για τον πληθυσμό και τις δραστηριότητες στην Ελλάδα, http://www.statistics.gr/StatMenu.asp, [πρόσβαση 20 Μαΐου 2009]
• ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ, Γενική Γραμματεία Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας Ελλάδος (ΕΣΥΕ) - στατιστικά στοιχεία και περιγραφική πληροφορία σε πίνακες για τον πληθυσμό και τις δραστηριότητες στην Ελλάδα, http://www.statistics.gr/StatMenu.asp, [πρόσβαση 20 Μαΐου 2009]
• ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΑΝΑ ΤΟΠΙΚΟ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑ, Γενική Γραμματεία Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας Ελλάδος (ΕΣΥΕ) - στατιστικά στοιχεία και περιγραφική πληροφορία σε πίνακες για τον πληθυσμό και τις δραστηριότητες στην Ελλάδα, http://www.statistics.gr/StatMenu.asp, [πρόσβαση 20 Μαΐου 2009]

Προστατευόμενα φυτικά είδη του Νομού

• Τα στοιχεία για την εξάπλωση των προστατευόμενων φυτικών ειδών και την παρουσία τους στο Κόκκινο Βιβλίο των απειλούμενων ειδών χλωρίδας (1995) σε επίπεδο Νομού προέρχονται από τη βάση δεδομένων των ενδημικών φυτών Chloris: Georghiou, K. & Delipetrou, P. (1990 - 2008) Database «Chloris»: Endemic, rare, threatened and protected plants of Greece. Synonyms, distribution, conservation and protection status, biology, ecology, bibliography. University of Athens. Electronic Datadase in MS Access and in ORACLE for WINDOWS NT.

Κύριος στόχος της οργάνωσης είναι η συγκεκριμένη εφαρμογή να εμπλουτίζεται συνεχώς τα επόμενα χρόνια, προκειμένου οι πολίτες να βρίσκουν συγκεντρωμένη στο σύνολό της τη διαθέσιμη περιβαλλοντική πληροφορία. Ως εκ’ τούτου στα ήδη υπάρχοντα επίπεδα θεματικής πληροφορίας είναι πιθανό να προστίθενται διαρκώς επιπλέον πληροφορίες ή/και νέα επίπεδα, κατόπιν έρευνας των υπεύθυνων της εφαρμογής καθώς και προτάσεων που θα γίνονται από τους επισκέπτες της.